FODMAP Diyeti

FODMAP diyeti; gaz, şişkinlik, ishal, kabızlık, karın ağrısı gibi değişken bulgularla kendini gösteren IBS (irritabl bağırsak sendromu) yönetiminde kullanılmaktadır. Birçok kişide hastalığın ortaya çıkardığı semptomların hafiflemesine yardımcı olabilir. Söz konusu bu diyette FODMAPs olarak bilinen kısa zincirli ve fermente edilebilir karbonhidratlar diyette kısıtlanmaktadır.

FODMAP Nedir?

FODMAP; Fermente Edilebilir Oligo-, Di-, Mono-sakaritler ve Polioller’in kısa adı olarak bilinmektedir. Her biri birer karbonhidrat türünü ifade etmektedir. Söz konusu bu karbonhidratların sindirilerek kana karışması mümkün değildir. Bu nedenle bağırsak bakterilerinin birçoğunun yer aldığı bağırsağın uç noktasına kadar sindirilmeden aktarılmaktadır. Bağırsak bakterileri ise bu FODMAP’ları yakıt amacıyla kullanarak hidrojen gazı üretmektedir. Bu nedenle FODMAP’lar hassas yapıya sahip olan bireylerde sindirim sistemi sorunlarına neden olabilmektedir. Dolayısıyla FODMAP diyeti ile bu sorunlardan kaçınmaya yardımcı olunması hedeflenmektedir.

FODMAP’ler Nelerdir?

Genel olarak FODMAP’ler aşağıdaki gibidir:

• Fruktanlar: Çavdar, buğday ve arpa türünden tahıllarda yer alan bir karbonhidrattır.
• Fruktoz: Sofra şekeri ve genellikle ilave şekerlerin içeriğinde yer alan basit bir şekerdir. Meyvelerde de bulunmaktadır.
• Galaktanlar: Baklagillerin içeriğinde yer alan bir karbonhidrattır.
• Laktoz: Süt ve süt ürünlerinde yer alan bir karbonhidrat türüdür.
• Polioneller: Çeşitli sebze ve meyvelerin içeriğinde yer alan bu karbonhidratlar çoğunlukla tatlandırıcı olarak kullanılmaktadır.

FODMAP Diyeti Nedir?

Son dönemin popüler diyetlerinden bir tanesi olan FODMAP diyeti, özellikle sindirim sistemi hastalıklarına sahip kişilere önerilmektedir. Bu diyet, hassas bağırsak sendromu olan kişiler için sıklıkla gündeme gelen; ülseratif kolit veya Crohn hastalığı olan bazı kişiler için ise tıbbi gözetim altında düşünülebilen bir seçenektir. Bazı kişilerde gaz sancısı, şişkinlik ve karın ağrısı gibi şikayetlerin hafiflediği gösterilmiştir.

Fodmap diyetinde fruktoz, laktoz, fruktan, galaktan ve poliol içeren besinler kısıtlanır. Çünkü bu besinler bağırsak tarafından sindirilemez, çoğunlukla bakteriler tarafından fermente edilir. Ayrıca bağırsaktaki suyu çeker. Bu durum da karın ağrısı, gaz, şişkinlik, ishal, bağırsak spazmları ve dışkılamada düzensizlik gibi şikayetlere neden olabilir.

FODMAP Diyeti Nasıl Yapılır?

Düşük FODMAP diyeti dikkatli uygulandığında ilk 6 – 8 haftada fayda sıklıkla görülmektedir. Diyette yeterli lif almak zordur; bu nedenle hekiminizin veya diyetisyeninizin önerisiyle en az 4 hafta boyunca probiyotik takviyesi kullanılabilir.

Fiziksel aktivite ve yeterli su tüketimi ihmal edilmemelidir. FODMAP kısıtlı diyet uygulandıktan sonra, adaptasyon ve hasta izlem dönemi de mutlaka diyetisyen tarafından takip edilmelidir.

FODMAP diyetinde kısıtlanan besinler bulunmaktadır. Bu besinlerin bir süre beslenme düzeninden çıkarılması gerekmektedir.

FODMAP diyeti sırasında beslenme düzeninden çıkarılması gereken besinler aşağıdaki gibidir:

• Laktoz içeren süt ve süt ürünleri
• Oligosakkaritler: Buğday, çavdar, buğday unundan yapılan yiyecekler, soğan, sarımsak, pancar, enginar, bezelye, börülce, barbunya
• Soslar ve domates ürünleri, çeşniler, hazır çorbalar, şarküteri ürünleri
• Fruktoz ve polioller: Kuşkonmaz, karnabahar, kereviz, mısır, mantar, tatlı patates, elma, armut, şeftali, böğürtlen, vişne, hurma
• Şekersiz sakızlar, asitli içecekler, tatlandırıcı içeren gıdalar

Genellikle sorun olmadan tüketilebilen besinler aşağıdaki gibidir:

• Laktoz içermeyen süt ürünleri
• Et, balık, yumurta
• Mısır, yulaf, kinoa gibi tahıllar
• Su, kahve, çay gibi içecekler
• Greyfurt, muz, kivi, limon, mandalina gibi meyveler
• Biber, havuç, kereviz, yeşil fasulye gibi sebzeler
• Badem, kaju, fıstık gibi kuruyemişler
• Pekmez, akçaağaç şurubu gibi tatlandırıcılar

FODMAP Diyetinin Olası Faydaları Nelerdir?

FODMAP diyeti, bu karbonhidratlara hassasiyeti olan bireylerde yararlı olabilen bir beslenme şeklidir. Özellikle de irritabl bağırsak sendromuna sahip hastalar açısından önemli bir yere sahiptir.

Kişilerin bildirdiği faydalar şunlardır:

• Mide ağrısı ya da sancısında azalma
• Sindirimin kolaylaşması
• Şişkinlik ve gazda azalma

FODMAP Diyetini Kimler Uygulamalıdır?

Araştırmalar IBS teşhisi konmadıkça, bu diyetin yarar sağlamaktan çok zarar verebileceğini göstermektedir. Çünkü çoğu FODMAP prebiyotiktir, yani iyi bağırsak bakterilerinin büyümesini ve çoğalmasını desteklemektedir. Ayrıca söz konusu diyet mutlaka hekiminizle birlikte diyetisyen kontrolü ile uygulanmalıdır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel durumunuz için hekiminize ve diyetisyeninize danışın.