Lupus Hakkında Bilmeniz Gereken Her Şey

Lupus, sistemik inflamasyona neden olabilen kronik bir otoimmün hastalıktır. Bununla birlikte, çoğunlukla yerel bir hastalıktır ve bu nedenle her zaman sistemik değildir. Bir otoimmün hastalık, vücudunuzun kendi bağışıklık sisteminin, kendi hücrelerinin iltihaplanmasından ve parçalanmasından sorumlu olduğu bir hastalıktır. Lupuslu birçok insan hafif derecede lupus yaşar. Ancak uygun tıbbi bakım olmadan çok ciddi hale gelebilir. Şu anda bilinen bir çare yoktur. Bu nedenle bakımın odak noktası semptomları hafifletmek ve iltihabı azaltmaktır.

Lupus Nedir?

Lupus, otoimmün bir hastalık olarak sınıflandırılan ve vücudun bağışıklık sisteminin kendi dokularına karşı saldırıda bulunması sonucu ortaya çıkan bir sağlık durumudur. Bağışıklık sistemi normalde yabancı maddelere karşı savaşan bir mekanizma iken, lupuslu hastalarda bu sistem yanlışlıkla kendi hücrelerine ve dokularına saldırır.

Lupus Tipleri Nelerdir?

Sağlık uzmanları genellikle dört tür sınıflandırmaktadır. Bunlar aşağıdaki gibidir:

Sistemik lupus eritematoz (SLE)

Sistemik lupus eritematozus, lupusun en yaygın türüdür.

Deri Lupus 

Bu tür genellikle cildinizle sınırlıdır. Döküntülere ve skarlı kalıcı lezyonlara neden olabilir. Ayrıca ciltte renk değişikliği, yara izi ve saç dökülmesine de neden olabilmektedir. 

Yenidoğan Lupusu

Bu durum son derece nadirdir ve anneleri belirli otoimmün antikorlara sahip bebekleri etkilemektedir. Bu otoimmün antikorlar, plasenta yoluyla anneden fetüse iletilmektedir.

İlaç Kaynaklı Lupus

Bazı reçeteli ilaçların kullanımı ilaca bağlı lupusa (DIL) yol açabilmektedir. Çeşitli ilaç gruplarının (bazı antimikrobiyaller, antikonvülsanlar, kalp ritmi ilaçları, tansiyon ilaçları ve bazı biyolojik ilaçlar) bununla ilişkili olduğu bildirilmiştir. Reçeteli bir ilacı hekiminizle konuşmadan asla bırakmayın veya değiştirmeyin.

Lupus Neden Olur?

Sağlık uzmanları, lupusa neyin neden olduğunu tam olarak bilmese de bunun altta yatan birçok faktörün bir kombinasyonu olabileceğini düşünmektedir. Bu faktörler aşağıdaki gibidir: 

• Çevre: Sigara, stres ve silika tozu gibi toksinlere maruz kalmak.
• Genetik: Lupus ile ilişkili 50’den fazla gen tanımlanmıştır. Ayrıca ailede lupus öyküsü bulunması bu durumu yaşama açısından daha yüksek riske sokabilmektedir.
• Hormonlar: Bazı araştırmalar artan östrojen hormonunun lupusa katkı sağlayabileceğini öne sürmektedir.
• İlaçlar: Belirli ilaçların uzun süreli kullanımı, ilaca bağlı lupus eritematozus (DIL) olarak bilinen bir lupus formuyla ilişkilendirilmiştir. 

Lupusun Risk Faktörleri Nelerdir?

Bazı gruplar lupusun ilerleme riskini yükseltebilmektedir. Risk faktörleri aşağıdaki gibidir:

• Cinsiyet: Kadınların, erkeklere göre lupus oluşturması daha olasıdır. Fakat erkeklerde hastalık daha şiddetli ortaya çıkabilmektedir.
• Yaş: Her yaşta oluşabilmektedir. Çoğunlukla 15 ile 44 yaş arasındaki kişilerde teşhis edilmektedir.
• Irk veya etkin köken
• Aile öyküsü: Aile öyküsünde lupus geçmişine sahip olmak, durumu geliştirme riskinizin daha yüksek olduğu anlamına gelmektedir.

Lupus Belirtileri Nelerdir?

Lupusun belirtileri vücudunuzun etkilenen bölgelerine bağlanabilmektedir. Lupusta görülen iltihap vücudunuz da dahil olmak üzere vücudunuzdaki çeşitli organları (kalp, böbrekler, akciğerler, beyin) ve dokuları (kan, eklemler, cilt) etkileyebilmektedir.

Belirtiler herkeste farklı görülmektedir. Kalıcı, aniden kaybolan, ara sıra parlama olabilmektedir.

İki lupus vakası da aynı olmasa da, en yaygın semptom ve belirtiler aşağıdaki gibidir:

• Yüksek ateş
• Yorgunluk
• Vücut ağrıları
• Eklem ağrıları
• Yüzdeki kelebek döküntüsü dahil olmak üzere döküntüler
• Deri lezyonları
• Nefes darlığı
• Kronik kuru gözler 
• Ağız kuruluğu olan Sjogren sendromu
• Göğüs ağrısına neden olabilen perikardit ve plörit
• Baş ağrısı
• Konfüsyon (bilinç bulanıklığı)
• Hafıza kaybı

Erken Belirtiler

Lupusun belirtileri tipik olarak yetişkinliğe girerken 30’lu yaşlarda başlamaktadır. Bazı erken belirtileri; yorgunluk, ateş, döküntü, eklemlerde şişme, kuru ağız veya kuru gözler, saç kayıpları, akciğerler, böbrekler, tiroid veya gastrointestinal sistem problemleri olarak karşımıza çıkmaktadır.

Lupus Bakımı 

Şu anda lupus için bir çare bulunmamaktadır, ancak hekimlerin semptomları yönetmek için kullanabildiği ilaçlar vardır. Tedavi planınızı hekiminiz belirler ve semptomlarınıza göre değişebilir. Tıbbi bakıma ek olarak, sağlık uzmanınız semptomlarınızı yönetmenize yardımcı olan yaşam tarzı değişiklikleri önerebilir. Bunlar aşağıdaki gibidir:

• Ultraviyole (UV) ışığa aşırı maruz kalmaktan kaçınmak.
• Sağlıklı bir diyet yemek.
• D vitamini, kalsiyum veya balık yağı gibi takviyelerin size uygun olup olmadığını hekiminize sormak. Takviyeleri yalnızca hekiminizin önerisiyle alın.
• Düzenli egzersiz yapmak.
• Sigara içiyorsanız sigarayı bırakmak.

Tıbbi Tedavi 

Hekiminiz lupusu yönetmek için aşağıdaki gibi gruplardan ilaçlar kullanabilir:

• Steroid olmayan antiinflamatuar ilaçlar (NSAID'ler): Bunlar şişlik ve ağrıyı azaltabilmektedir.
• Sıtma önleyici ilaçlar: Sıtma önleyici ilaçlar döküntü, eklem ağrısı ve yorgunluk gibi lupusun semptomlarını hafifletebilir. Ayrıca lupus alevlenmelerinin azalmasına da yardımcı olabilir.
• Kortikosteroidler: Bu ilaçlar bağışıklık sisteminizi sakinleştirmeye yardımcı olmakta ve ağrı ve şişliği azaltabilmektedir.
• İmmünosupresif ilaçlar: Bu ilaçlar bağışıklık sisteminizi baskılamak için çalışmaktadır. Çok güçlü oldukları ve vücudunuzun enfeksiyona karşı savunmasını azaltabildikleri için yalnızca hastalık şiddetli olduğunda veya birçok organı etkilediğinde kullanılırlar.
• Biyoloji: Biyolojikler, bazı kişilerde lupus bakımında kullanılan biyolojik kökenli ilaçlardır.

Hangi ilaçların size uygun olduğu ve hangi dozda kullanılacağı hekiminizin kararıdır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel durumunuz için hekiminize ve diyetisyeninize danışın.