İrritabl Bağırsak Sendromunda (IBS) Beslenme

Huzursuz bağırsak sendromu, kalın bağırsağı etkileyen bir işlevsel sindirim problemidir. İrritabl bağırsak sendromu (IBS), hassas bağırsak sendromu ya da spastik kolon isimleriyle bilinmektedir. Toplumun yaklaşık %15’ini etkileyen yaygın bir rahatsızlıktır. Hekiminizle birlikte uzun vadede yönetilmesi gerekir ve beslenme ile desteklenebilir.

Huzursuz Bağırsak Sendromu Nedir? 

Huzursuz bağırsak sendromu, fonksiyonel gastrointestinal bozukluklar olarak bilinen durumlardan bir tanesidir. Fonksiyonel sindirim problemlerinde bağırsak işlevlerinde anormallik vardır. Fakat yapılan testler normaldir ve tespit edilebilecek yapısal bir kusur saptanmaz.

İrritabl bağırsak sendromu gençlerde görülen bir rahatsızlıktır ve sıklıkla 45 yaş altı bireylerde saptanmaktadır.

İrritabl Bağırsak Sendromunun Nedenleri Nelerdir?

IBS'nin bugüne kadar kesin bir sebebi belirlenmemiştir. Ancak aşağıdaki durumlarla bağlantılı olduğu düşünülmektedir:

• Besinlere karşı görülen alerjiler
• Stres
• Az posalı yiyeceklerin tüketimi
• Kalın bağırsakta oluşan enfeksiyonlar
• Divertikülit

İrritabl Bağırsak Sendromunda Beslenme Nasıl Olmalıdır?

İrritabl bağırsak sendromu olan birçok kişi, beslenme düzeni değiştikçe belirtilerinin yavaş yavaş hafiflediğini görmektedir. Her hastanın şikayetleri ve beslenme alışkanlığı farklıdır. Bu nedenle bireysel beslenme danışmanlığı önemlidir.

IBS’de beslenme düzeninde dikkat edilmesi gerekenler aşağıdaki gibidir:

• Kabızlık nöbetinde ise bolca sıvı alınmalı, lifli besinler tüketilmelidir.
• Bağırsaklarda gaz birikmemesi için gaz yapan besinler sınırlandırılmalıdır.
• Yağlı gıdalar sınırlandırılmalıdır.
• İşlenmiş gıdalar ve paketli ürünler, hassas bağırsak sendromu hastalarını rahatsız edebilir. Bu nedenle bu tip besinleri sınırlandırmak çoğunlukla yararlıdır.
• Ara öğün yapmak, midenin ve bağırsakların hareketli kalmasına yardımcı olur.
• Lifli gıdalar tüketilirse, bağırsaklar daha kolay ve rahat çalışma eğilimindedir.
• Besinler taze ve doğal olmalıdır. Beklemiş, dondurulmuş ve hazır gıdalar bazı kişilerde belirtilerin seyrini etkileyebilir.
• İshal nöbetlerinde çözünür türden lif içeren gıdalar dışkının katılaşmasına yardımcı olabilir. Hangi türün size uygun olduğunu diyetisyeninize sorun.

Hangi Diyetler Gündeme Gelmektedir?

İrritabl bağırsak sendromu hastaları için aşağıdaki diyetler sıklıkla gündeme gelmektedir. Ancak bunlar yalnızca bir uzman tarafından önerilen beslenme programının parçası olarak uygulanmalıdır. Çünkü bazı diyetler size uygun olmayabilir.

IBS’de sıklıkla gündeme gelen diyetler aşağıdaki gibidir:

Yüksek Lifli Diyet

Lif dışkılarınıza hacim katar. Bu sayede de harekete yardımcı olur. Ortalama bir yetişkin günde 20 ila 35 gram lif tüketmelidir. 

Meyve, sebze ve kepekli tahıl gibi lif bakımından zengin besinler besleyicidir ve kabızlığı önlemeye yardımcı olur. Artan lif alımından dolayı şişkinlik yaşarsanız, tahıllar yerine meyve ve sebzelerde bulunan çözünür lifleri tüketmeyi deneyebilirsiniz.

Düşük FODMAP Diyeti

FODMAP’ler bağırsaklarda sindirimi zor olan karbonhidratlardır. Bu karbonhidratlar bağırsağa daha fazla su çektiğinden, irritabl bağırsak sendromu olan kişiler bu yiyecekleri yedikten sonra daha fazla gaz, şişkinlik ve ishal yaşayabilirler.

Tüm karbonhidratların FODMAP’ler olmadığının bilinmesi önemlidir. Bu nedenle yaklaşımdan en çok yararlanmak için, beslenmenizden doğru yiyecek türlerinin diyetisyen rehberliğinde çıkarılması gerekir. 

Söz konusu diyette kaçınılması gereken yiyecekler aşağıdaki gibidir:

• Bakliyat
• Laktoz
• Yüksek fruktozlu mısır şurubu
• Kaju fıstığı ve antep fıstığı
• Şeftali, karpuz, armut, mango, elma, erik, nektarin gibi bazı meyveler
• Enginar, kuşkonmaz, brokoli, soğan, brüksel lahanası, karnabahar, mantar gibi bazı sebzeler
• Tatlandırıcılar
• Buğday bazlı ekmek, tahıllar ve makarna

Glutensiz Diyet

Gluten, ekmek ve makarna gibi tahıl ürünlerinde bulunan bir proteindir. Protein, gluten intoleransı olan kişilerde bağırsaklara zarar verebilmektedir. Glutene karşı duyarlılığı veya intoleransı olan bazı kişiler de irritabl bağırsak sendromu yaşarlar. Bu gibi durumlarda glutensiz bir diyet semptomların hafiflemesine yardımcı olabilir.

Düşük Yağlı Diyet

Yüksek yağlı gıdaların kronik tüketimi, obezite gibi çeşitli sağlık sorunlarıyla ilişkilidir. Bununla birlikte, IBS’li kişilerde de semptomları kötüleştirebilmektedir.

Yüksek yağlı gıdalar genellikle lif bakımından düşüktür. Bu da irritabl bağırsak sendromu ile ilgili kabızlık için sorun yaratabilmektedir. Bu nedenle az yağlı bir diyete başlamak hem kalbiniz için iyidir hem de rahatsız edici bağırsak semptomlarının hafiflemesine yardımcı olabilir.

Eliminasyon Diyeti

Eliminasyon diyeti, irritabl bağırsak sendromu semptomlarınızın iyileşip iyileşmediğini görmek için belirli yiyeceklerden bir süre kaçınmaya odaklanmaktadır. Önemli besin öğelerinden yoksun kalmamak için diyetisyen eşliğinde uygulanmalıdır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel durumunuz için hekiminize ve diyetisyeninize danışın.